Bát phốt âm (chén cổ) bù dung sai là gì? Dấu hiệu cổ xe kêu cụp cụp và cách chọn mã

Bát phốt (chén cổ) bù dung sai là bộ chén cổ bản âm, làm âm thêm 0,01–0,03mm để ôm lại phần cổ lái đã mòn nhẹ. Dùng khi xe chạy lâu năm bị rơ cổ, thay chén thường chạy ít lâu lại kêu. Cổ mòn nặng, rãnh bi ăn sâu hay chảng ba cong thì phải phục hồi hoặc thay cụm trước.

Bát phốt và chén cổ: 2 tên gọi, 1 bộ phận

Cùng một cụm ở cổ lái nhưng mỗi nơi gọi một kiểu. Miền Bắc và dân phân phối hay gọi bát phốt; thợ phía Nam và tài liệu kỹ thuật gọi chén cổ; khi nói về phần vòng bi thì gọi bạc đạn cổ, bi chén cổ hoặc bộ chén đạn bi cổ. Khách hỏi tên nào thì cũng là một món, nên khi báo hàng cứ ghi song song “bát phốt (chén cổ)” cho khỏi nhầm.

Bát phốt nằm ở đâu, làm nhiệm vụ gì?

Cụm này nằm trong ống cổ khung, giữa chảng ba và cổ lái: một chén trên, một chén dưới, xen giữa là bi cổ. Nhờ nó tay lái quay nhẹ, đầu xe đứng vững khi phanh và khi qua ổ gà. Chén hoặc rãnh bi mòn thì khe hở tăng dần, đầu xe bắt đầu kêu, rơ, lái nặng hoặc khựng.

Bát phốt bù dung sai khác gì bát phốt thường?

Xe chạy lâu năm, chỗ mòn không chỉ nằm ở chén và bi mà còn ở cốt chảng ba (cổ lái). Lắp chén cổ tiêu chuẩn cùng cỡ vào phần cổ đã mòn thì vẫn lỏng, chạy một thời gian lại kêu. Đây là lý do của nhiều ca “vừa thay xong vẫn kêu”.

Bát phốt bù dung sai (bản âm) KAVA được làm âm thêm 0,01–0,03mm, bù đúng phần cổ đã mòn để chén ôm khít lại, hỗ trợ giảm rơ khi độ mòn phù hợp. Chén làm từ thép 20CrMnTi tôi cứng 58–62 HRC để chống mòn và lún rãnh bi, gia công theo chuẩn OEM Nhật; bi cổ tròn đều, tra sẵn mỡ chịu nhiệt.

Nói gọn: bù dung sai chỉ bù được mức mòn nhẹ. Không loại chén nào thay được một cái cổ đã hỏng. Bảng dưới là cách phân loại ca để tư vấn cho đúng:

Dấu hiệu cổ xe kêu cụp cụp do chén cổ

• Đầu xe kêu cụp cụp, lộc cộc khi qua ổ gà, gờ giảm tốc.
• Tay lái nặng, trả lái không mượt, có điểm khựng ở giữa.
• Cổ bị rơ: bóp phanh trước, đẩy xe tới lui thấy lục cục ở cổ.
• Chạy chậm bị đảo đầu, phải ghì tay lái mới đi thẳng.
• Vừa thay chén cổ loại thường, chạy ít lâu lại kêu, lại rơ.

Tiếng kêu đầu xe không phải lúc nào cũng do chén cổ. Phuộc trước, bạc đạn bánh, má phanh hay dàn nhựa lỏng ốc đều có thể kêu na ná. Vì vậy phải kiểm tra trước rồi mới chốt phụ tùng.

Cách kiểm tra chén cổ trước khi chốt mã

1. Hỏi rõ dòng xe, đời xe, xe đã thay chén cổ lần nào chưa và thay loại gì.
2. Để xe đứng trên mặt đất, bóp chặt phanh trước rồi đẩy xe tới lui: nghe tiếng cục hoặc thấy lỏng ở cổ là có rơ.
3. Dựng chống giữa, ấn đuôi xe cho bánh trước nhấc khỏi mặt đất, cầm hai ống phuộc lắc trước sau để cảm độ rơ.
4. Đánh lái chậm từ trái sang phải hết cỡ: lái nặng, sượng hoặc khựng ở giữa là rãnh bi đã có vết.
5. Loại trừ phuộc trước, bạc đạn bánh, phanh, ốc chảng ba và dàn nhựa trước khi kết luận do chén cổ.
6. Còn nghi thì tháo ra xem tận mắt rãnh bi, cốt cổ và chảng ba: mòn nhẹ thì cân nhắc bù dung sai; rãnh sâu, cổ biến dạng thì phục hồi hoặc thay cụm.

Chọn mã bát phốt KAVA theo dòng xe

Bát phốt KAVA có 7 loại, đều nằm chung một trang sản phẩm; vào trang và chọn đúng loại theo xe. Loại DREAM (KAVABP01) ôm rộng nhất: một mã lắp chung nhiều dòng Honda phổ thông, riêng Lead phải dùng loại LEAD.

Bảng trên để chọn nhanh. Xe đời lạ, xe đã độ cổ hoặc chưa chắc loại nào thì nhắn tên xe và đời xe để đối chiếu trước khi lấy hàng số lượng.

Lưu ý khi lắp bát phốt bù dung sai

• Tháo sạch chén cũ, vệ sinh ống cổ và cốt chảng ba, lau hết mỡ bẩn và mạt kim loại.
• Soi lại bề mặt cổ sau khi vệ sinh: lúc này mới thấy rõ mòn nhẹ hay đã ăn rãnh sâu.
• Đóng chén vào đều tay, ngay tâm, dùng vam/cảo đúng cỡ; không gõ lệch làm méo chén.
• Bi đã tra sẵn mỡ chịu nhiệt; ổ vừa vệ sinh khô thì bổ sung mỡ đều quanh rãnh bi.
• Siết ốc cổ đúng lực: vừa hết rơ mà lái vẫn nhẹ. Siết quá chặt làm lái nặng và nhanh hỏng rãnh bi, siết lỏng thì lại kêu.
• Ráp xong đánh lái hết hai bên, chạy thử qua gờ giảm tốc rồi kiểm tra lại độ rơ.

Lắp đúng mà vẫn kêu thì quay lại bước kiểm tra: tiếng kêu có thể đến từ chỗ khác, hoặc cổ đã mòn quá mức bù được.